Popüler kültür sanatta ne zaman malzeme olur?
Popüler kültür sanatta, ortak imgeler konu diye aşağılanmak yerine biçimin malzemesi sayıldığında malzeme olur. Reklam, çizgi roman, ambalaj ve tanınan bir yüz bu geçişin klasik örnekleridir. Geçiş, bir şarkının seviliyor olmasıyla kendiliğinden tamamlanmaz. Birinin o imgeyi kadraj, renk ve ölçek hakkında bir karara dönüştürmesi gerekir.
Pop art bu geçişin yirminci yüzyıl ortasındaki en net adıdır. Tanım pop art nedir yazısında durur. Burada soru biraz daha geniştir: ortak kültür, hangi koşullarda sanatın içine girer ve evde ne kadarının taşınabileceği nerede belli olur?
Sonraki yıllarda karakter formu ve designer toy aynı iştaha komşu durur. Komşu, varis ilan etmek değildir. Designer toy nedir o komşuluğu kendi terimleriyle anlatır. Bu sayfa, malzeme olma anını ayırt etmekle yetinir.
Ortak imge
Ortak imge, açıklamaya ihtiyaç duymadan tanınan görüntüdür. Bir konserve etiketi, bir çizgi roman konturu, bir yıldızın tanıtım fotoğrafı bu tanımayı sağlar. Sanat, o tanımanın üzerine yeni bir bilgi yığmak zorunda değildir.
Tanımanın kendisini yavaşlatması yeter. Yavaşlayınca insan, imgeyi içerik olarak değil, üretilmiş bir yüzey olarak görür.
Richard Hamilton’ın 1956 kolajı Just what is it that makes today's homes so different, so appealing? bu yavaşlatmanın erken bir envanteridir. Whitechapel Gallery’deki This Is Tomorrow için yapılmıştır. Ev, dergi ve makineyle doludur.
Kolaj o doluluğu şikâyet paragrafına çevirmez. Dizilim olarak bırakır.
Andy Warhol aynı ortaklığı baskının tekrarıyla sürdürür. Campbell's Soup Cans 1962 tarihlidir. Marilyn serigrafileri onu izler. Ayrıntı Warhol sayfasında.
Burada önemli olan, market ile yıldızın aynı işlemden geçebilmesidir. Popüler kültür tek bir tür değildir. Dolaşımda olan her şeydir.
Eşya da bir imgedir
Popüler kültür yalnız afişten ibaret değildir. Gün içinde elde tutulan eşya da imge üretir. Dondurma külahı, oyuncak ayı, ambalajın rengi, bunların hepsi bir dönemin ortak hafızasına yazılır. Claes Oldenburg bu eşyayı heykelin hacmine çıkararak, tanıdık olanın ölçek değişince nasıl yabancılaştığını göstermiştir.
Yabancılaşma, aşağılamak değildir. Yeniden bakmaktır.
Lichtenstein çizgi romanın eşyasını, yani basılı sayfanın kendisini büyütür. Nokta, kontur ve balon bir kültürün el aletleridir. Onları resmin boyutunda görmek, o aletleri ciddiye almak demektir.
Ciddiye almak, çocukluğu küçümsememekle bir arada durabilir. Malzeme popüler diye iş hafif olmak zorunda değildir.
Evde eşya zaten imgedir. Seçilen bir figür, o imgeler arasından birini öne alır. Öne alınan şeyin yıllarca aynı rafta duracağı unutulmamalıdır. Sezonluk bir şaka ile on yıl okunacak bir siluet farklı kararlardır.
Popüler kültür ikisini de üretir. Ev, ikisini aynı hızda tüketmek zorunda değildir.
Karakter ve sonraki nesil
Karakter, popüler kültürün en hızlı tanınan birimidir. İnsanlar bir silueti, yapılış hikâyesini bilmeden tanır. Bu hız, reklamın ve çizgi romanın hızına benzer. Sonraki nesillerde designer toy, bu hızı küçük heykelin ölçeğine taşır.
Taşımak, 1960’ların resmini tekrar etmek değildir. Ortak tanımayı başka bir malzemede sürdürmektir.
Adaçayı kulaklı, boz gövdeli Companion bu tanımanın sakin bir halidir. Kulak rengi dar bir vurgu, gövde nötr bir zemin gibidir. Jest azdır.
Karakter, bağırarak değil, durarak okunur. Bu duruş, popüler kültürün her zaman yüksek ses olmak zorunda olmadığını hatırlatır.
EMUDY Cloud Cone başka bir ortak eşyadan, dondurma külahından gelir. Yüzler bir ruh hali dizisi gibi durur. Eğlence açıktır.
Açık olması, rafın şekerlemeye dönmesini gerektirmez. İki nesne, karakter ile gündelik keyfin iki ayrı kapısıdır. Designer toy seçkisi bu kapıları katalogda yan yana bırakır.
Ciddiyet hakkında yanılgılar
İlk yanılgı, popüler olanın ciddi olamayacağıdır. Hamilton’ın kolajı, Warhol’un kutuları ve Lichtenstein’ın panelleri, tam da herkesin bildiği şey üzerine ısrar ederek ciddiyet kurar. Ciddiyet burada kaş çatmak değildir.
Kadrajın ve tekrarın sorumluluğudur. Malzeme tanıdık diye karar hafifler diye bir kural yoktur.
İkinci yanılgı, bilinen bir imgeyi kullanmanın kendiliğinden türev iş sayılamayacak kadar boş olduğudur. Kaynak ortadadır. İş, kaynağı seçmekte ve onun dolaşımını görünür bırakmaktadır. Üçüncü yanılgı, popüler kültür sanatının yalnızca nostalji olduğudur.
Nostalji bir duygu olabilir. Yöntem, duyguyu beklemeden de çalışır. Ambalaj hâlâ raftadır. Çizgi roman hâlâ bir basım dilidir.
Dördüncü yanılgı, evdeki her karakter figürünü o tarihin parçası ilan etmektir. Figür, ortak tanımayı kullanabilir. Bu kullanım bir sanat tarihi hükmü değildir.
Hüküm kurmadan da iyi bir komşu olunur. İyi komşuluk, siluetin odada okunması ve sezonluk gürültüye karışmamasıdır.
Birlikte yaşanacak referans
Evde popüler kültürden bir parça seçerken, referansı gerçekten isteyip istemediğinizi sorun. Çizgi roman enerjisi, sakin bir karakter, bir dondurma külahının neşesi aynı rafta aynı işi görmez. Birini seçmek, diğerlerinin daha az meşru olduğu anlamına gelmez. Aynı bakışta hepsinin birden konuşması, ortak imgeyi tekrar gürültüye çevirir.
Yıllarca okunacak olanı ayırt etmek için figürü bir hafta gözünüzün önünde tutun. Şaka ilk gün bitiyorsa, o şaka bir sezonluk objedir. Siluet ilk gün de onuncu gün de aynı netlikte duruyorsa, birlikte yaşanacak bir referanstır. Companion bu ikinci kümeye daha yakındır.
Cloud Cone neşeyi açık tutar. İkisi de meşrudur, aynı konsolu paylaşmak zorunda değildir.
Etrafı sade bırakmak, referansın okunmasını sağlar. Designer toy yazısı bu nesnelerin kendi kültürünü anlatır. Pop art sayfası ise tarihsel dile daha yakın duran parçaları ayırır. Pratik kural kısadır: tanıdığınız bir siluet, sakin bir zemin, bir sonraki sezonu beklemeden hâlâ bakılabilecek bir form.
Kısa bir kapanış
Popüler kültür sanatta, ortak imge bir kararın malzemesi olduğunda yerini bulur. Reklam, çizgi roman ve gündelik eşya bu malzemenin klasik halidir. Karakter formu, aynı tanımayı daha sonraki bir ölçekte sürdürür.
Tanım ve Warhol sayfaları tarihi tutar. Designer toy sayfası sonraki kapıyı açar. Evde ise yıllarca okunacak bir siluet, bu geniş konunun en sakin özetidir. Ortak olan, gürültü olmak zorunda değildir.
