Designer toy nedir?

Designer toy, bir figürün hem nesne hem de tasarım kararı olarak okunmasıdır. Karakter tanınabilir; asıl ağırlık, o karakterin hangi yüzeyle, hangi duruşla ve hangi ölçekle üretildiğindedir. Parça, rafta tükenmesi beklenen bir oyuncak gibi durmaz. Bakılan bir form gibi durur. Tanım bu yüzden marka adından önce niyetle başlar.

Bu niyet, figürü kişisel bir üsluba bağlar. Sanatçı ya da stüdyo; gözün yerini, eklemin ritmini, boyanın parlaklığını ve boşluğun payını seçer. Sonuç hâlâ elde tutulabilir bir objedir. Onu ayıran şey, bu kararların tesadüfe bırakılmamış olmasıdır. Elinizdeki parça, bir kalıbın rastgele süslenmesi değildir.

Popüler Sanat vitrininde tanım, EMUDY Cloud Cone ile kolayca görülür. Üç toplu bir dondurma silueti, birbirinden farklı yüzler ve parlak bir yüzey taşır. Figür gülümsetir; aynı anda küçük bir heykel gibi de okunur. Designer toy seçkisine bu gözle bakmak, her parlak karakteri aynı kefeye koymayı bırakır.

Oyuncak ile heykel arasındaki yer

Designer toy, oyuncağın tanıdık dilini kullanır ve o dili bir heykel sorusuna çevirir. Yuvarlak kafa, kısa kol, abartılmış yüz: bunlar çocukluğun bildiği işaretlerdir. Aynı işaretler, bir odada ışık aldığında başka türlü çalışır. Siluet uzaktan okunur. Yakına gelince yüzey, birleşim ve renk kararı konuşur.

Bu ara bölge kasıtlıdır. Parça fazla ciddiye alındığında soğuk bir maket olur. Fazla oyuncak gibi durduğunda da rafta kaybolur. İyi örnekler bu iki uç arasında bir duruş tutar. Tanıdık bir biçim vardır, fakat o biçim bir iç mekân objesi gibi yerleştirilmek üzere düşünülmüştür.

EMUDY Cloud Cone bu gerilimi yüzlerle kurar. Üç top, üç ifade. Tanıdık bir dondurma silueti vardır; parça yine de bir masa objesi gibi durur.

Yüzey, karakter ve platform

Bir designer toy’u üç yerden okumak işi sadeleştirir. Birincisi yüzeydir: mat, parlak, mermer desenli ya da baskılı. İkincisi karakterdir: yüz, oran ve duruş. Üçüncüsü platformdur. Bazı figürler tek bir sanatçının heykeli gibi doğar. Bazıları, aynı gövde üzerine değişen grafiklerin giydirildiği bir platformun parçasıdır.

Platform, eksiklik anlamına gelmez. Ortak bir siluet, rengin ve desenin daha net görünmesini sağlar. Tek renk bir ayı ile leopar baskılı bir ayı aynı iskeleti paylaşabilir; odada bambaşka işler görürler. Burada soru, hangisinin daha değerli olduğu değildir. Soru, hangi kararın sizin mekânınızda okunacağıdır.

Kültür de bu ayrımın içinden geçti. 1990’ların sonunda şehirde üretilen vinil figürler, sanatçının kendi karakterini taşıyordu. Sonra platform oyuncaklar bu dili daha geniş bir kitleye açtı. Bugün aynı çizgi, konsolda duran küçük bir parçadan, holde tek başına duran bir objeye kadar uzanır. Ayrıntılı tarih için designer toy kültürünün başlangıcına bakmak yeter.

Sık düşülen yanılgılar

İlk yanılgı, her vinil karakteri designer toy saymaktır. Vinil bir malzemedir. Designer toy bir niyettir. Hepsi aynı cümleye sığmaz. Malzeme ortak olabilir; karar ortak olmayabilir.

İkinci yanılgı, küçük olanı önemsiz, büyük olanı otomatik olarak sanat saymaktır. Ölçek, sesi değiştirir. Anlamı tek başına kurmaz. Üç toplu bir dondurma silueti, doğru ışıkta bir masanın karakterini değiştirebilir. Devasa bir form da yanlış boşlukta yalnızca yer kaplayabilir. Ölçek bir araçtır.

Üçüncü yanılgı, terimi bir kalite mührü gibi kullanmaktır. Designer toy demek, parçanın size uygun olduğu anlamına gelmez. Yalnızca bir tasarım elinin görünür olduğunu söyler. Uygunluk; renk, oda, ışık ve sizin bakmak istediğiniz süreyle ölçülür. Bu ayrımı art toy ve koleksiyon figürü yazısı daha da açar.

Evde nasıl durur?

Designer toy evde bir aksesuar yığını gibi dağılmak zorunda değildir. Tek bir parça, bir konsolun ortasında durabilir. İki parça, renk üzerinden konuşabilir. Kalabalık bir raf ise ancak ritim varsa çalışır. Aynı yükseklikte, aynı parlaklıkta ve aynı bağırışta dizilmiş figürler birbirini iptal eder.

Işık, tanımı görünür kılar. Parlak yüzey ortamı yansıtır. Mat yüzey gölgeyi tutar. EMUDY’nin parlak dondurma silueti, açık bir duvarda neşeli durur. Koyu bir nişte ise yüz ifadeleri daha keskin okunur. Parçayı almadan önce, duracağı zeminin rengini ve günün hangi saatinde ışık aldığını düşünmek faydalıdır.

Parçayı bir kitap, bir lamba ya da bir vazo ile yan yana koymak da bir karardır. Designer toy, etrafındaki nesnelerin ölçeğini değiştirir. Çok küçük bir obje, büyük bir masada kaybolur. Orta boy bir figür, boş bir duvarın önünde bir cümle kurar. Yerleşim, tanımın devamıdır.

Seçerken pratik bir bakış

İlk bakışta hoşunuza giden silueti ayırın. Sonra yüzeye bakın. Çizik, dalga, matlık farkı ve boyanın kenarı, parçanın evde nasıl yaşayacağını söyler. Fotoğrafta parlak duran bir figür, gün ışığında başka bir renk verebilir. Mümkünse birden fazla açı isteyin.

İkinci adım, parçanın hangi cümleyi kurduğunu adlandırmaktır. Bir yüz ifadesi mi arıyorsunuz, bir renk bloğu mu? Dondurma silueti mizahı taşır. Bir renk bloğu odayı daha sakin tutar. İkisi de designer toy olabilir. İkisi aynı rafın aynı işini görmez.

Üçüncü adım, sabırdır. İlk parça bir koleksiyonun tamamı olmak zorunda değildir. Koleksiyona nasıl başlanır sorusu, tek bir doğru figür aramaktan çok, bir bakış seçmekle ilgilidir. Beğendiğiniz yüzeyi ve ölçeği not edin. Sonraki parça o notun yanına gelsin.

Tanımı odada bırakmak

Designer toy, karmaşık bir etiket olmaktan çıkar çıkmaz işe yarar. Elinizde bir form vardır. O form birinin kararını taşır. Siz de onu bir odaya yerleştirerek ikinci kararı verirsiniz. İkisi buluşunca parça, vitrin fotoğrafından çıkıp mekânın bir cümlesi olur.

Terimi ezberlemek gerekmez. Yüzeye, duruşa ve boşluğa bakmak yeter. Bir figür bu üçünde de netse, adı ne olursa olsun odada yerini bulur. Geri kalanı, zamanla kurulan bir rafın işidir.

Seçkiye bu gözle dönmek isterseniz koleksiyon sayfası iyi bir başlangıçtır. Tek bir parça seçin, onu bir yüzeye koyun, bir gün boyunca bakın. Tanım, o bakışın sonunda yerine oturur.